اگر

اگر مذاکرات شکست بخورد چه خواهد شد؟

مذاکرات هسته‌ای ایران با همان شیوه کلاسیک دنبال می‌شود: ضرب‌الاجلی که مذاکره کنندگان خودشان تعیین کردند با توجه به مشاجرات سرسختانه چند روز دیگر تمدید شد؛ هر دو طرف در عیان بر مواضع خود پافشاری کرده و با فشارهای داخلی از سوی مخالفانی روبرو هستند که سرسختانه بر منافع ملی خود پا می فشارند . اگر مذاکرات سقوط کند گزینه‌های جایگزین های متفاوتی وجود دارد. گزینه نظامی که آمریکا بر روی میز مذاکره نگاه داشته است طرفداران اندکی دارد و جامعه جهانی هم به نظر نمی‌رسد تمایلی به وضع تحریم‌های فلج کننده واقعی داشته باشد. دوره نامعلوم خطرناکی پدیدار می‌شود. مذاکرات به هر سو که می‌رود نشانگر نیاز بیشتر آن طرف به توافق است.جمهوری اسلامی  ایران ممکن است با توجه به لطمه ای که اقتصادش از تحریم‌ها دیده است طرف ضعیف‌ترقلمداد شود. اما  چهره‌ای شجاعانه ارائه می‌دهد و دولت اوباما که میراث خود را در این توافق می‌بیند دست کم به نظر می‌آید مصمم به انجام یک توافق است. رزیم اشغالگر قدس ‍‍ و کشورهای عرب سنی چون عربستان سعودی از هر سناریویی که ایران را یک گام به بمب اتم نزدیک‌تر کند وحشت دارند. این کشورها هیچ علاقه ای به توافقی که به نظر می‌رسد در راه است ندارند.

در صورت شکست مذاکرات، اینها سناریوهای و پرسش های مورد بحث هستند:

آیا حقیقتا گزینه نظامی وجود دارد؟

دولت اوباما جزئیاتی به طور علنی در مورد گزینه نظامی ارائه نمی‌دهد اما مقام‌های نظامی اذعان کرده‌اند که محتمل‌ترین شیوه حمله نظامی بمباران هوایی مراکزی خواهد بود که شماری از آنها در اعماق زمین ساخته شده‌اند. با توجه به گزینه‌های مورد نظر باراک اوباما ارتش آمریکا می‌تواند طیف وسیعی از نیروها را برای یک حمله فرا بخواند. این حمله می تواند شامل یک یا چند ناو هواپیمابر، اسکادران کاملی از هواپیماهای جنگی، بمب افکن‌ها، دیگر هواپیماهای نظامی مستقر در خاورمیانه یا منطقه، و نیروهای عملیات ویژه باشد که برای نجات احتمالی خلبان های سقوط کرده یا برای خرابکاری و دیگر ماموریت‌های سری وارد ایران خواهند شد. ایران سیستم دفاع هوایی قابل توجهی دارد. روسیه اخیرا ممنوعیت تحویل سیستم دفاع موشکی فوق پیشرفته اس ۳۰۰ به ایران را لغو کرد. اما حتی در صورتی که روسیه این موشک ها را در اختیار ایران قرار دهد اوباما می‌گوید هواپیماهای جنگی آمریکا توان نفوذ به مرز هوایی ایران را دارند. با این حال، رهبران ارشد پنتاگون علنا بر محدودیت‌های ناشی از بمباران مراکز ایران تاکید دارند. آنها می گویند چنین حملاتی حداکثر تا سه سال برنامه تهران برای تولید بمب را به عقب می‌اندازد در حالی که ایران را چون کره شمالی و اسرائیل برای تولید بمب در خفا مصمم می‌کند. لئون پانتا، وزیر پیشین دفاع آمریکا، سال ۲۰۱۱ گفت که بمباران مراکز ایران توسط آمریکا «عواقب ناخواسته ای» در پی خواهد داشت. یک حمله تلافی جویانه علیه اسرائیل می‌تواند موجب افزایش تنش شود. سر و صداهای تهدیدآمیز اسرائیل هم بلند شده است. اما امکان اقدام یکجانبه نظامی اسرائیل بسیار ضعیف است: اسرائیل از امکانات آمریکا برای نابودی تاسیسات زیرزمینی ایران برخوردار نیست و به دلیل شرایط منطقه آسیب پذیر است و با این کار، در ازای دستاوردی اندک، فشار بین‌المللی بر ایران را کاهش خواهد داد.

آیا جامعه جهانی می‌تواند تحریم‌ها را شدت ببخشد؟

به نظر نمی‌آید جهان بخواهد ایران را با مسدود کردن حرکت سرمایه و کالا به زانو در آورد. محاصره دریایی و زمینی ایران و اعمال منطقه پرواز ممنوع در سراسر ایران بسیار پر هزینه و به لحاظ سیاسی عملی انفجاری است. در این شرایط، تنها گزینه موجود اعمال تحریم‌های سخت تر برای تشدید فشار اقتصادی بر ایران است. اما این ایده در خارج از آمریکا خریدار چندانی ندارد. بیشتر فشار تحریم هم بر مردم ایران تحمیل خواهد شد و کشورهایی چون چین، هند، و ژاپن همچنان به نفت ایران با وجود کاهش چشمگیر صادرات‌اش نیاز دارند. ایران بازار بزرگی برای شرکت های بزرگ و کوچک خارجی است. هر چه مدت تحریم‌ها طولانی تر شود شرکت‌ها انگیزه بیشتری برای دور زدن آنها پیدا می‌کنند و به طور بالقوه تاثیر تشدید تحریم‌ها کاهش می‌یابد. آمریکا تقریبا از آغاز انقلاب تحریم هایی علیه ایران وضع کرده و طی سال ها این تحریم ها را که شامل تحریم های نفتی و بانکی است چند بار شدت بخشیده است. اگر مذاکرات هسته‌ای سقوط کند بعید است بتوان جلوی عزم سیاستمداران در واشنگتن را برای وضع اقدامات شدیدتر گرفت. اما ممکن است چون سال‌های گذشته تمایل زیادی به افزایش تحریم‌ها در شورای امنیت سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا وجود نداشته باشد. اصول تحریم‌ها با آمادگی شرکت‌ها برای بازگشت به ایران در حال سست شدن است. پیتر وست ماکات، سفیر بریتانیا در واشنگتن، اخیرا گفت: «ما احتمالا تا رسیدن به مرز امکان اعمال تحریم‌ها علیه ایران فاصله چندانی نداریم. فرسایش تحریم‌ها احتمالا پس از هر گونه سقوط مذاکرات رخ خواهد داد

آیا روند جایگزینی برای مذاکرات وجود دارد؟

پس از اینکه دو طرف همدیگر را مقصر شکست مذاکرات قلمداد کردند هر دو در پی راه‌هایی برای نجات پیشرفت‌های به دست آمده در دو سال گذشته در جهت کاستن از تنش و کاهش امکان بروز یک جنگ در خاورمیانه بر سر برنامه هسته‌ای ایران خواهند بود. ایران خواهد گفت کماکان به پیمان منع گسترش و تکثیر جنگ‌افزار هسته‌ای و تعهداتش به آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای پایبند است و این به معنی نظارت محدود بر فعالیت هسته‌ای اعلام شده ایران است. اما سوءظن فراوانی در میان خواهد بود و اسرائیل و دیگران جنگ پنهانی را بر سر برنامه هسته‌ای ایران با انفجارهای مشکوک، قتل و خرابکاری‌های سایبری دامن خواهند زد. اگر آلترناتیو ایران بازرسی فیزیکی از مراکز غیرهسته‌ای این کشور باشد، آماده از سر گیری مذاکرات خواهد شد. یک راه جایگزین، استفاده از ابزارهای اندازه گیری پیشرفته بر اساس نمونه‌های محیطی است یا انجام نمونه‌برداری توسط کارشناسان مورد اعتماد متقابل ایران و جامعه جهانی در شرایطی که بازرسان آژانس در بیرون این مراکز منتظر می مانند. ایران ممکن است با مصاحبه با دانشمندان هسته‌ای خود از طریق میانجی یا از طریق مصاحبه مکتوب موافقت کند. اما پذیرش شرط و شروط دیکته شده توسط ایران برای آمریکا به لحاظ سیاسی بسیار دشوار خواهد بود.

ممکن است ایران به سرعت بمب اتم تولید کند؟

به دلیل فتوا مقام معظم رهبری بعید است ایران دست به چنین کاری بزند اما تا رسیدن به مرز قابلیت تولید بمب اتم فشار خواهد آورد وقابلیت ایران برای ساخت بمب قوت خواهد گرفت . ایران در صورت نبود مذاکراتی که به محدود شدن فعالیت هایش منجر شود احتمالا برنامه غنی سازی اورانیوم را که سال گذشته متوقف کرد دوباره از سر خواهد گرفت. تهران می گوید غنی سازی را برای مصارف صلح آمیز انجام می دهد اما اورانیوم غنی شده می تواند هسته درونی سوخت هسته ای در یک کلاهک اتمی باشد. اگر ایران تصمیم بگیرد غنی سازی را در سطح نظامی انجام دهد سوخت هسته ای لازم برای تولید یک بمب را می تواند در چند ماه تولید کند. این همان زمان گریز هسته ای است که طی توافق تلاش می شود به دست کم یک سال افزایش یابد غربی ها میگویند . ایران تا کسب تجربه فنی لازم برای ساخت یک کلاهک اتمی قابل نصب بر یک موشک قوی سال ها فاصله دارد. اما این تصور که ایران در مرحله قابلیت تولید بمب متوقف خواهد شد برای آن هایی که از ایران ترس دارند قابل قبول نیست.

آن موقع چه خواهد شد؟

گفتگوها در شرایطی رخ می دهد که تنش میان بین مسلمانان  در بالاترین سطح خود است و شکاف های فرقه ای شعله ی جنگ هایی در عراق، سوریه، یمن، و دیگر نقاط را شعله ور کرده است. این ناآرامی ها ثبات در لبنان، بحرین و دیگر کشورهای منطقه را هم تهدید می کند. ایران به عنوان قدرتی شیعه در منطقه مشغول قدرتنمایی است و در بعضی درگیری ها از جمله لبنان و سوریه و یمن به طور غیر مستقیم حضور دارد. با این شرایط، اگر ایران به کشوری با قابلیت تولید بمب اتم تبدیل شود از پیامدهای ناشی از آن گریزی نیست. عربستان سعودی تلاش خواهد کرد قدرت هسته ای را که ایران با تلاش کسب کرد با ثروت نفت به دست آورد و مصر هم احتمالا همین راه را دنبال خواهد کرد.

نتیجه کلی مذاکرات:

اگر مذاکرات به نتیجه برسد جمهوری اسلامی هم حق غنی سازی اورانیوم خواهد داشت و هم تحریم ها  را برداشته است .اگر مذاکرات به نتیجه نرسید به مردم ایران گفته خواهد شد که ما مذاکره کردیم و نهایت همکاری را انجام دادیم ولی حق شما را ندادند و ثابت خواهد شد که بی دلیل نیست که به آمریکا نمی شود اطمینان کرد . به همین جهت آمریکایی ها تلاش دارند به هر شکلی شده هم به یک توافق دست یابند و هم از طرف دیگر ساخت حقوقی تحریم ها را حفظ کنند تا از این بازی دو سر باختی که ایران طراحی کرده نجات یابند

/ 3 نظر / 27 بازدید
هرمز

آقای دکتر باز هم مغلطه کرده اید. شما مردم ایران را فراموش کرده اید که مهمترین عامل در تمام پاراگرافهای شما هستند . دلیل اینکه امریکا به ایران حمله نخواهد کرد این است که نمیخواهد بهترین ملت دوست خود درجهان را به دشمن تبدیل کند . با کمی تخفیف در غلضت دوستیها دلیل اسرائیل هم همین است . عربستان هر وقت اراده کند چند بمب اتم از نوچه حلقه بگوش خود پاکستان خواهد گرفت همانگونه که ممکن است در سالها قبل ایران از اربابانی بنام قزاقستان و اوکراین یا پاکستان چند بمب اتم دریافت کرده باشد . همانگونه که علیرغم اصرار گاندی محمد علی جناح تصمیم به جدائی پاکها ؟! از نجسها گرفت و بجای تاسیس کشور پاکها (پاکستان) در واقع ناپاکترین کشور شبهه قاره را بنیان گذاشت که دارند همدیگر را جر میدهند سران جمهوری اسلامی هم که تصمیم به بنیانگزاری دشمن ترین ملت دنیا با امریکا را داشتند پس از چهل سال شاهد ظهور دوست ترین ملت با امریکا در کل جهان شده اند . گواه این ادعا نظرسنجیها در مورد مذاکرات هسته ای است (96%) که شما را هم وادار به تغییر مواضع نمود . بقول زیباکلام کلمه رفراندوم موی تن شما را سیخ میکند واگرنه دندان امثال مرا با قبول آن میریختید

هرمز

آقای دکتر به دور و برت نگاه کن و آنچه بیسوادان روستائی طبس سی سال پیش دیدند شما اکنون ببین که حاصلضرب دو در دو میشود چهار ... آنچه ایران را بخاک سیاه نشانده تحریمها نیست فساد دوستان بسیار عزیز شما است کسانی که با هرگونه شفافیت و آزادی و مباحثه شدیدا مخالفت میکنند و از تیغ ژیلت - شیر خشک کودکان و خوراک دام تا روزنامه نگاری - بورسیه دانشجویان و غنی سازی اورانیم را مشمول امور محرمانه کرده اند تا بتوانند جیبهای نازنینشان را پر فرموده و فرمایشات مبنی بر اینکه حاصلضرب دو در دو میشود 7 یا 13 یا 1351 را تائید کنند . اگر سعید مرتضوی روز را شب و شب را روز میخواند خودش ماهی 60 میلیون تومان و همسرش ماهی 15 میلیون تومان حقوق میگرفت . آقای دکتر شما آیا اینقدر میگیری یا اینکه خودت را ارزان فروخته ای ؟ دوستان شما نمیگذارند غیر از نوک این کوه یخ فسادهایشان دیده شود و همین هم از دستشان در رفته و از ناشیگری برخی افراد غیر حرفه ای (در امر مقدس دزدی) در دولت جدید بوده . قطعا مرحله بعدی تحریمها بنفع مردم خواهد بود زیرا عابربانکها تعطیل شعب بانکها 10 برابر و اشتغال بسیار ایجاد میشود . و پولی هم برای اختلاص دوستان شما نیست.

هرمز

در شکست مذاکرات چند حالت ممکن را هم نادیده گرفته اید که یک مورد مهم را از نظر خودم میاورم : اگر در ترکمانچای ایران مذاکرات را ترک میکرد به احتمال زیاد امروز ما پیمانی بنام " ترکمانچای" نداشتیم و اگر ایرانی وجود داشت شاید پیمانی بنام " زنجان " میداشتیم و مرزهای امروز ایران با ممالک شوروی سابق نقطه ای بین زنجان و میانه بود . فراموش نکنید جنگی که با پیمان ترکمانچای خاتمه یافت توسط اسطوره های فکری شما در قالب فتوای اعلام جهاد بر علیه دولت روس آغاز و با همین احساسات ناشی از ناآگاهی که شما امروز در حال پراکندن آن هستید ادامه یافت تا سرانجام با عقلانیت (هرچند دیرهنگام ) عده ای از عقلای زمان در ترکمانچای از روی ناچاری خاتمه یافت . این عمل سنت دیرینه ایرانیان مسلمان است که بعدا در ماجرای گروگانها و جنگ ایران و عراق و امروز در موضوع هسته ای تکرار شده است . وقتی عقلا برای حفظ حرمت و آبرویشان از دولت و حکومت خارج شوند این سرنوشت محتومی است که با آن همیشه روبرو خواهیم بود . فعلا عقلای مملکت را امثال شما تشکیل میدهند و این هم حال و روز کشور است . ولی مطمئن باشید تاریخ بیرحم است و ملت ایران در حال عبور